{"id":12881,"date":"2023-11-14T10:39:17","date_gmt":"2023-11-14T10:39:17","guid":{"rendered":"https:\/\/ihsproject.org\/?page_id=12881"},"modified":"2023-11-14T11:23:39","modified_gmt":"2023-11-14T11:23:39","slug":"november-14-2023","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ihsproject.org\/sq\/november-14-2023\/","title":{"rendered":"N\u00ebntor\u00eb 14, 2023"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"12881\" class=\"elementor elementor-12881\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8bc2db6 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"8bc2db6\" data-element_type=\"container\" data-core-v316-plus=\"true\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-32aadf7 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"32aadf7\" data-element_type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-51dc9f8 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"51dc9f8\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1600\" height=\"800\" src=\"https:\/\/ihsproject.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Diabetes_Blog.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-12879\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/ihsproject.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Diabetes_Blog.jpg 1600w, https:\/\/ihsproject.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Diabetes_Blog-300x150.jpg 300w, https:\/\/ihsproject.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Diabetes_Blog-1024x512.jpg 1024w, https:\/\/ihsproject.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Diabetes_Blog-768x384.jpg 768w, https:\/\/ihsproject.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Diabetes_Blog-1536x768.jpg 1536w, https:\/\/ihsproject.org\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Diabetes_Blog-18x9.jpg 18w\" sizes=\"(max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-06e0485 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"06e0485\" data-element_type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5ee1698 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"5ee1698\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">\u00c7far\u00eb dim\u00eb rreth diabetit?<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8e282c9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"8e282c9\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<p><b>Dr. Ilir Mecini, Z\u00ebvend\u00ebs Udh\u00ebheq\u00ebs i Ekipit, Projekti i Sh\u00ebrbimeve t\u00eb Integruara Sh\u00ebndet\u00ebsore (www.ihsproject.org)<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/b><\/p><p>Diabeti \u00ebsht\u00eb gjendje mjek\u00ebsore e p\u00ebrhapur dhe shpesh e keqkuptuar, e cila prek miliona njer\u00ebz n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn. \u00cbsht\u00eb thelb\u00ebsore t\u00eb hidhen posht\u00eb mitet dhe besimet e gabuara rreth diabetit p\u00ebr ta nxitur nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin, t\u00eb kuptuarit dhe ndjeshm\u00ebrin\u00eb.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p><p><b>Besim i gabuar: Mund ta 'marr\u00ebsh' diabetin nga dikush tjet\u00ebr<\/b><\/p><p><b>Besim i gabuar: <\/b>Diabeti nuk \u00ebsht\u00eb ngjit\u00ebs. Nuk do ta marr\u00ebsh thjesht duke qen\u00eb n\u00eb kontakt t\u00eb af\u00ebrt me dik\u00eb q\u00eb e ka k\u00ebt\u00eb gjendje. Nuk \u00ebsht\u00eb s\u00ebmundje e transmetueshme si ftohja apo gripi. Diabeti rezulton nga nj\u00eb kombinim i faktor\u00ebve gjenetik\u00eb, stilit t\u00eb jetes\u00ebs dhe mjedisit, dhe nuk \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb mund t\u00eb transmetohet nga nj\u00eb person te tjetri.<\/p><p><b>Besim i gabuar: Konsumimi i tep\u00ebrt i sheqerit shkakton diabet<\/b><\/p><p><b>Besim i gabuar: <\/b>Nj\u00eb nga keqinterpretimet m\u00eb t\u00eb vazhdueshme \u00ebsht\u00eb besimi se konsumimi i tep\u00ebrt i sheqerit shkakton drejtp\u00ebrdrejt diabet. Nd\u00ebrsa konsumimi i tep\u00ebrt i sheqerit nuk \u00ebsht\u00eb i k\u00ebshilluesh\u00ebm p\u00ebr arsye t\u00eb ndryshme sh\u00ebndet\u00ebsore, ai nuk \u00e7on drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb diabet. Diabeti \u00ebsht\u00eb gjendje komplekse q\u00eb ndikohet nga faktor\u00eb gjenetik\u00eb, stili i jetes\u00ebs dhe mjedisi. Diabeti i tipit 1, p\u00ebr shembull, \u00ebsht\u00eb s\u00ebmundje autoimune dhe nuk lidhet me sasin\u00eb e konsumuar t\u00eb sheqerit. Ndryshe nga kjo, diabeti i tipit 2 mund t\u00eb lidhet me zgjedhje t\u00eb dob\u00ebta dietike, por nuk shkaktohet vet\u00ebm nga konsumimi i sheqerit. Predispozita gjenetike dhe faktor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb stilit t\u00eb jetes\u00ebs, si obeziteti dhe mungesa e aktivitetit fizik, luajn\u00eb gjithashtu nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb zhvillimin e diabetit t\u00eb tipit 2.<\/p><p><b>Besim i gabuar: Insulina sh\u00ebron diabetin<\/b><\/p><p><b>Besim i gabuar: <\/b>Nj\u00eb mit i p\u00ebrhapur \u00ebsht\u00eb se insulina \u00ebsht\u00eb kur\u00eb p\u00ebr diabetin. Nd\u00ebrsa insulina \u00ebsht\u00eb trajtim kritik p\u00ebr individ\u00ebt me diabet, ajo nuk \u00ebsht\u00eb kur\u00eb. Diabeti i tipit 1, n\u00eb ve\u00e7anti, k\u00ebrkon terapi me insulin\u00eb gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs, sepse pankreasi nuk prodhon insulin\u00eb. Diabeti i tipit 2 mund t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb gjithashtu insulin\u00eb n\u00eb faza t\u00eb avancuara kur trajtimet e tjera nuk jan\u00eb m\u00eb efektive. Megjithat\u00eb, insulina ndihmon n\u00eb menaxhimin e niveleve t\u00eb sheqerit n\u00eb gjak; nuk eliminon shkaqet themelore t\u00eb diabetit. Ndryshimet n\u00eb stilin e jetes\u00ebs, dieta dhe medikamente t\u00eb tjera shpesh jan\u00eb t\u00eb nevojshme p\u00ebr ta plot\u00ebsuar terapin\u00eb me insulin\u00eb.<\/p><p><b>Besim i gabuar:<\/b> <b>Diabeti i tipit 1 dhe i tipit 2 jan\u00eb identik\u00eb<\/b><\/p><p><b>Besim i gabuar:<\/b> N\u00eb realitet, k\u00ebto dy gjendje jan\u00eb duksh\u00ebm t\u00eb dallueshme, pavar\u00ebsisht lidhjes s\u00eb tyre me insulin\u00ebn. Diabeti i tipit 1 ndodh kur trupi pushon s\u00eb prodhuari insulin\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb reagimi autoimun ku sistemi imunitar gabimisht sulmon trupin. Kjo form\u00eb e diabetit \u00ebsht\u00eb relativisht e rrall\u00eb dhe zakonisht shfaqet n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re. Njer\u00ebzit me diabet t\u00eb tipit 1 duhet t\u00eb administrojn\u00eb rregullisht injeksione insuline p\u00ebr ta leht\u00ebsuar shnd\u00ebrrimin e ushqimit n\u00eb energji. Nga ana tjet\u00ebr, individ\u00ebt me diabet t\u00eb tipit 2 prodhojn\u00eb insulin\u00eb, por trupat e tyre kan\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi ta p\u00ebrdorin at\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efektive. Diabeti i tipit 2 shpesh mund t\u00eb menaxhohet p\u00ebrmes modifikimeve t\u00eb stilit t\u00eb jetes\u00ebs si dieta dhe st\u00ebrvitja, megjith\u00ebse shum\u00eb individ\u00ebve gjithashtu ju duhet t\u00eb marrin ila\u00e7e p\u00ebr ta pasur gjendjen n\u00ebn kontroll.<\/p><p><b>Besim i gabuar: Njer\u00ebzit me diabet nuk mund t\u00eb han\u00eb karbohidrate<\/b><\/p><p><b>Besim i gabuar: <\/b>Nj\u00eb tjet\u00ebr besim i gabuar i zakonsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb se individ\u00ebt me diabet duhet t'i shmangin t\u00eb gjitha karbohidratet. Nd\u00ebrsa \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore q\u00eb njer\u00ebzit me diabet ta menaxhojn\u00eb sasin\u00eb e karbohidrateve q\u00eb e konsumojn\u00eb, nuk \u00ebsht\u00eb e nevojshme t\u00eb eliminohen plot\u00ebsisht karbohidratet nga dieta e tyre. Karbohidratet japin energji dhe shum\u00eb ushqime t\u00eb sh\u00ebndetshme, si frutat, perimet dhe drith\u00ebrat, jan\u00eb t\u00eb pasura me karbohidrate. N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, individ\u00ebt me diabet duhet t\u00eb p\u00ebrqendrohen n\u00eb kontrollin e porcioneve, vakte t\u00eb balancuara dhe zgjedhjen e karbohidrateve komplekse q\u00eb kan\u00eb ndikim m\u00eb t\u00eb ngadalt\u00eb n\u00eb nivelet e sheqerit n\u00eb gjak.<\/p><p><b>Besim i gabuar:<\/b>: <b>Diabeti i tipit 2 prek vet\u00ebm t\u00eb moshuarit<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/b><\/p><p><b>Besim i gabuar:<\/b> Nd\u00ebrsa diabeti i tipit 2 zakonisht shfaqet tek t\u00eb rriturit e mosh\u00ebs s\u00eb mesme dhe t\u00eb moshuarit, ai tani po b\u00ebhet m\u00eb i p\u00ebrhapur n\u00eb mesin e popullatave m\u00eb t\u00eb reja, duke p\u00ebrfshir\u00eb f\u00ebmij\u00ebt, adoleshent\u00ebt dhe t\u00eb rinjt\u00eb.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p><p><b>Besim i gabuar: Ekziston nj\u00eb kur\u00eb p\u00ebr diabetin<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/b><\/p><p><b>Besim i gabuar: <\/b>Nd\u00ebrsa ka hulumtime t\u00eb vazhdueshme dhe prova klinike q\u00eb eksplorojn\u00eb kura t\u00eb mundshme p\u00ebr diabetin, aktualisht nuk ka kur\u00eb t\u00eb njohur p\u00ebr diabetin e tipit 1, dhe diabeti i tipit 2 shpesh mund t\u00eb menaxhohet, por jo plot\u00ebsisht t\u00eb sh\u00ebrohet. \u00cbsht\u00eb gjendje kronike q\u00eb k\u00ebrkon kujdes dhe v\u00ebmendje t\u00eb vazhdueshme.<\/p><p><b>Besim i gabuar: Shmangia e frutave \u00ebsht\u00eb e nevojshme p\u00ebr njer\u00ebzit me diabet<\/b><\/p><p><b>Besim i gabuar: <\/b>Ekziston nj\u00eb besim i p\u00ebrhapur i gabuar q\u00eb individ\u00ebt me diabet duhet t'i shmangin frutat p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrmbajtjes s\u00eb tyre t\u00eb sheqerit. Megjithat\u00eb, frutat jan\u00eb t\u00eb pasura me vitamina vitale, minerale dhe fibra dietike. \u00cbsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb theksohet se nd\u00ebrsa frutat p\u00ebrmbajn\u00eb sheqerna natyrale, ato zakonisht kan\u00eb indeks t\u00eb ul\u00ebt glicemik, q\u00eb n\u00ebnkupton se ato kan\u00eb efekt minimal n\u00eb nivelet e sheqerit n\u00eb gjak. Megjithat\u00eb, praktikimi i moderimit dhe kontrolli i sasis\u00eb s\u00eb porcioneve \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsor.<\/p><p><b>Besim i gabuar: Menaxhimi i diabetit k\u00ebrkon pa p\u00ebrjashtim injeksione insuline<\/b><\/p><p><b>Besim i gabuar: <\/b>Vlen t\u00eb p\u00ebrmendet se menaxhimi i diabetit nuk k\u00ebrkon universalisht injeksione insuline. Nd\u00ebrsa \u00ebsht\u00eb e sakt\u00eb q\u00eb individ\u00ebt me diabet t\u00eb tipit 1 duhet t\u00eb marrin injeksione insuline, kjo nuk \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb situata p\u00ebr ata me diabet t\u00eb tipit 2. Diabeti i tipit 2 \u00ebsht\u00eb shpesh i menaxhuesh\u00ebm p\u00ebrmes rregullimeve t\u00eb stilit t\u00eb jetes\u00ebs, kontrollit t\u00eb pesh\u00ebs dhe medikamenteve orale.<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><\/p><p>Largimi i besimeve t\u00eb gabuara n\u00eb lidhje me diabetin \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr promovimin e t\u00eb kuptuarit m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj gjendjeje komplekse mjek\u00ebsore. Diabeti nuk shkaktohet vet\u00ebm nga konsumimi i sheqerit, ai prek njer\u00ebzit me t\u00eb gjitha llojet e trupave, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb s\u00ebmundje serioze me pasoja potencialisht t\u00eb r\u00ebnda, insulina nuk \u00ebsht\u00eb kur\u00eb dhe kufizimi i karbohidrateve nuk \u00ebsht\u00eb i nevojsh\u00ebm. \u00cbsht\u00eb e domosdoshme t\u00eb mb\u00ebshtetemi n\u00eb informata t\u00eb sakta dhe ta rrisim nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin p\u00ebr ta luftuar stigm\u00ebn dhe besimet e gabuara rreth diabetit.<\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>What Do We Know About Diabetes? Dr. Ilir Mecini, Deputy Team Leader, Integrated Health Services project (www.ihsproject.org)\u00a0 Diabetes is a prevalent and often misunderstood medical condition that affects millions of people worldwide. It is essential to debunk the myths and misconceptions surrounding diabetes to promote awareness, understanding, and empathy.\u00a0 Misconception: You can &#8220;catch&#8221; diabetes from [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ihsproject.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12881"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ihsproject.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ihsproject.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ihsproject.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ihsproject.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12881"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/ihsproject.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12881\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12919,"href":"https:\/\/ihsproject.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12881\/revisions\/12919"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ihsproject.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12881"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}